Charakterystyka terenu badań
Pradolina Warszawsko-Berlińska jest jednym z większych obszarów systemu Natura 2000 w Polsce (23412,42 ha), a zarazem największym chronionym obszarem bagiennym w Polsce Środkowej. Za najcenniejsze na tym terenie należy uznać rozległe ekosystemy nieleśne, przede wszystkim podmokłe łąki i torfowiska oraz zajmujące niewielką powierzchnię solniska.
Z prowadzonych w latach 50. i 60. XX wieku fragmentarycznych badań florystycznych i fitosocjologicznych wynika, że obszar ten był wówczas ważną ostoją wielu cennych gatunków roślin naczyniowych i zbiorowisk roślinnych. Stwierdzono tu jedyne w Polsce Środkowej miejsce występowania Orchis palustris, oraz jedno z bogatszych stanowisk halofitów na niżu.
Cel badań
Głównym celem prowadzonych obecnie w pradolinie warszawsko-berlińskiej prac jest poznanie zasiedlającej ją flory i roślinności, ze szczególnym uwzględnienie składników rzadkich i chronionych. Określenie zmian jakie zaszły na tym terenie oraz przedstawienie ich kierunków.
Metody
Szczegółowymi badaniami objęto cały obszar ostoi ptasiej Natura 2000 (PLB100001), a tym samym również całkowicie w nim zawarty Specjalny Obszar Ochrony Siedlisk „Pradolina Bzury-Neru” (PLH100006). Cały obszar chroniony został z dużą precyzją podzielony na 380 kwadratów o boku 1 kilometra. Dane dotyczące rozmieszczenia gatunków roślin zbierane są w terenie osobno dla każdego z kwadratu. Za stanowisko uznano obecność gatunku w kwadracie.
Daty florystyczne gromadzone są w specjalnie do tego celu zaprojektowanej bazie danych, a mapy oraz wszystkie analizy przestrzenne wykonywana są w technologii GIS.
Dotychczasowe wyniki
Badania powyższą metodą prowadzone są od 2005 roku. Dotychczas wykazano obecność w pradolinie około 750 taksonów roślin naczyniowych. Wśród nich odnotowano 56 gatunków roślin chronionych, zagrożonych i ginących.
Zgromadzone do tej pory wyniki wskazują, że mimo wielu niekorzystnych zmian we florze pradoliny, nadal jest ona miejscem występowania wielu rzadkich i chronionych gatunków roślin. Wśród nich jest 5 gatunków (Glaux maritima, Lathyrus palustris, Orchis palustris, Bolboschoenus maritimus i Schoenoplectus tabernaemontani) dla których pradolina jest głównym miejscem występowania w Polsce Środkowej. Na szczególną uwagę zasługują: Glaux maritima i Lathyrus palustris, które należą do gatunków zagrożonych w skali całego kraju, a na badanym obszarze mają największą liczbę stanowisk w Polsce Środkowej.
Projekt prowadzą:
prof. Leszek Kucharski i dr Dominik Kopeć